De meeste gidsen voor IT-beveiliging richten zich op klassieke ransomware, die uw bestanden versleutelt en om losgeld vraagt. Het landschap is veranderd. Het Bedreigingspanorama 2025, gepubliceerd door de ANSSI, documenteert een duidelijke trend: steeds meer criminele groepen laten de versleuteling achter zich ten gunste van gegevensdiefstal gevolgd door afpersing.
Uw back-ups blijven intact, maar uw klantbestanden, contracten of persoonlijke gegevens circuleren al op doorverkoopforums. Het versterken van uw IT-beveiliging vereist een heroverweging van de beschermingsmaatregelen in het licht van deze verschuiving.
Gegevensexfiltratie: de bedreiging die back-ups niet dekken
De klassieke reflex tegenover ransomware is om regelmatig back-ups te maken op een losgekoppeld medium. Deze maatregel blijft nuttig, maar biedt geen bescherming meer tegen het dominante scenario. Wanneer de aanvaller uw gegevens kopieert voordat er enige zichtbare actie plaatsvindt, verandert het herstellen vanuit een back-up niets aan het probleem: de informatie heeft uw netwerk al verlaten.
Marktanalyse van cyberverzekeringen gepubliceerd in 2025-2026 bevestigt de stijging van exfiltraties terwijl het totale volume van incidenten stabiel blijft. Het businessmodel van aanvallers is aangepast: dreigen met het openbaar maken van gevoelige gegevens genereert een druk die vergelijkbaar is met die van versleuteling, met een lagere technische inspanning.
Om hierop te reageren, moet de netwerkbeveiliging een monitoring van uitgaande stromen integreren. Het detecteren van een massale kopie van bestanden naar een externe server vereist continue monitoring van het netwerkverkeer, niet alleen het controleren van de integriteit van de werkstations. Oplossingen zoals DLP (Data Loss Prevention) of netwerkanomaliedetectiesystemen worden relevanter in het licht van deze ontwikkeling. De middelen die zijn toegewezen aan IT-beveiliging op Cyber Huge beschrijven verschillende aanvullende benaderingen om deze monitoring te structureren.
Phishing-resistente authenticatie: verder dan de SMS-code
Het activeren van twee-factor-authenticatie staat in vrijwel alle gidsen voor cyberbeveiliging. Dit advies blijft geldig, maar de aard van de tweede factor is net zo belangrijk als het bestaan ervan.
Verschillende Europese autoriteiten en regelgevers beschouwen nu dat, voor gevoelige toegang, de eenvoudige SMS-code niet langer state-of-the-art is. De CNIL heeft in 2024-2025 verduidelijkt dat diensten die financiële operaties omvatten of zeer gevoelige gegevens verwerken, moeten kiezen voor phishing-resistente factoren. Concreet betekent dit fysieke FIDO2-sleutels, passkeys of elke methode van authenticatie die cryptografisch aan het domein van de dienst is gekoppeld.
Het verschil is technisch maar doorslaggevend. Een SMS-code kan worden onderschept door SIM-swapping of door de gebruiker op een valse site te worden ingevoerd. Een FIDO2-sleutel controleert automatisch of het domein overeenkomt met de legitieme dienst. De gebruiker kan zijn inloggegevens niet aan een frauduleuze site doorgeven, zelfs niet per ongeluk.
Prioriteren van de uitrol op basis van toegang
Alle accounts beschermen met een fysieke sleutel is voor de meeste organisaties niet realistisch. De uitrol profiteert ervan om eerst de accounts met hoge privileges te targeten:
- Systeem- en netwerkbeheerdersaccounts, die toegang geven tot de gehele infrastructuur
- Berichten van leidinggevenden en financiële verantwoordelijken, prioritaire doelwitten van spear phishing-campagnes
- Toegang tot databases met persoonlijke informatie of bedrijfsgeheimen
Voor de andere accounts blijft een authentificatie-app (TOTP) te verkiezen boven alleen SMS. Het doel is om de aanvalsvector op de meest kritieke toegangspunten te verkleinen.
Kwetsbaarheden van leveranciers en naleving van regelgeving
De beveiliging van een informatiesysteem stopt niet bij de perimeter van de organisatie. Gegevens die zijn toevertrouwd aan leveranciers, hostingbedrijven of SaaS-leveranciers vormen een vaak onderschatte blootstellingsvector in de gangbare praktijken.
De Europese Cyber Resilience Act, waarvan de Europese Commissie nieuwe richtlijnen heeft gepubliceerd ter ondersteuning van de uitvoering, legt fabrikanten van digitale producten beveiligingseisen op vanaf het ontwerp. Deze regelgeving verandert de relatie met leveranciers: het wordt legitiem om bewijs van naleving te eisen voordat software of apparatuur in de omgeving wordt geïntegreerd.
Wat betreft de bescherming van persoonlijke gegevens, vereist de AVG al dat wordt gecontroleerd of onderaannemers voldoende garanties bieden. De ervaringen op de werkvloer verschillen op dit punt: sommige organisaties auditen daadwerkelijk hun leveranciers, terwijl anderen zich tevredenstellen met contractuele clausules die nooit worden gecontroleerd.
Controlepunten voor leveranciers
- Effectieve locatie van de gehoste gegevens en het toepasselijke juridische kader voor overdrachten
- Beleid voor melding in geval van een beveiligingsincident, met specifieke termijnen en contractuele verplichtingen
- Resultaten van recente beveiligingsaudits of erkende certificeringen (ISO 27001, SOC 2)
- Procedure voor teruggave en verwijdering van gegevens aan het einde van het contract
Opleiding en detectie: de menselijke factor tegenover gerichte bedreigingen
Phishingcampagnes blijven de belangrijkste inbraakvector in informatiesystemen. De beschikbare gegevens laten niet concluderen dat een eenmalige training voldoende is om het risico op lange termijn te verminderen. Daarentegen tonen programma’s die regelmatige bewustwording combineren met aanvalssimulaties meer consistente resultaten.
De training moet verder gaan dan alleen het herinneren van algemene regels. Leren om een frauduleuze e-mail te identificeren is alleen nuttig als de oefening zich richt op voorbeelden die dicht bij de werkelijke context van de organisatie liggen. Een accountantskantoor ontvangt niet dezelfde pogingen als een ziekenhuisdienst.
Wat betreft detectie, beperkt de segmentatie van het netwerk de verspreiding van een aanvaller die de eerste perimeter is gepasseerd. Het isoleren van kritieke systemen van werkstations vertraagt de laterale voortgang aanzienlijk, ongeacht of het doel versleuteling of exfiltratie is.
De bescherming van gegevens berust op een evenwicht tussen technische maatregelen en menselijke waakzaamheid. De bedreigingen evolueren naar afpersingsmodellen die de traditionele verdedigingen omzeilen, en de Europese regelgeving versterkt de verplichtingen van elke schakel in de keten. Het aanpassen van de praktijken aan deze realiteiten, in plaats van aan de lijst met adviezen die al tien jaar vastligt, vormt de eerste werkelijk effectieve verdedigingslinie.
